Oprogramowanie antywirusowe: być albo nie być
Dlaczego współczesne antywirusy nauczyły się zapobiegać infekcji, ale prawie oduczyły się leczyć system, i co z tego wynika dla właściciela komputera.
Antywirusy, które nie potrafią usunąć szkodliwego dla systemu programu i przywrócić jego sprawności po infekcji, stały się normą. Firmy antywirusowe opowiadają o nowych technologiach zdolnych zapobiegać zakażeniu, ale same antywirusy w większości pozostają mało skuteczne.
To nie tajemnica, że przewaga zazwyczaj jest po stronie atakującego: nieustannie wymyśla on nowe sposoby ataku i dopiero potem opracowuje się przeciw nim odpowiednią zbroję. Tak samo dzieje się w systemie bezpieczeństwa komputera.
Producenci antywirusów przyznają, że żaden z ich produktów nie gwarantuje pełnej ochrony systemów komputerowych. Antywirus może dość długo nie wykrywać w systemie szkodliwego programu, a komputer w tym czasie stanie się częścią jakiejś sieci botów, a jego poufne dane będą niezabezpieczone.
Znane są przypadki, gdy antywirus wykrył szkodliwy program, ale nie jest w stanie go usunąć. Wtedy użytkownicy muszą usuwać go samodzielnie za pomocą dodatkowych narzędzi albo zwracać się do wsparcia technicznego. Dość często zgłaszają się do nas ludzie ze skargami na problemy w systemie, a antywirus tymczasem milczy.
Jak to się dzieje, że system jest zainfekowany szkodliwym programem, a antywirus nie sygnalizuje problemu?
Producenci programów antywirusowych kierują siły przede wszystkim na zapobieganie infekcji, a jej usuwanie nie jest priorytetem. Ta dziwna sytuacja kształtowała się przez ostatnie dwie dekady.
Na początku lat dziewięćdziesiątych, gdy nie rozpoczęła się jeszcze epoka Microsoft Windows, pierwszoplanowym zadaniem antywirusa było właśnie leczenie systemu: wykryć szkodliwy wirus, zniszczyć go i przy tym wyleczyć zainfekowane pliki.
Najpopularniejsze były wtedy rewizor dysku ADinf z modułem ADinf Cure Module, który w większości przypadków w pełni przywracał uszkodzone pliki, a także skaner-polifag Dr.Web, dostarczany razem z ADinf w pakiecie DSAV, oraz AntiViral Toolkit Pro. Te pierwsze antywirusy były raczej atakującymi niż obrońcami: w latach 90. antywirus, który nie umiał leczyć, był czymś w rodzaju atrapy.
Z czasem zmienił się zarówno krajobraz, jak i natura zagrożeń. Wraz z pojawieniem się ogromnej liczby szkodliwych programów zdolność antywirusa do leczenia określonych plików czy systemów została utracona.
Czy producenci antywirusów skupili uwagę na tym problemie?
Zauważono, że poziom zdolności leczenia szkodliwych programów nie zmienił się w sposób istotny, ale liczba antywirusów, które potrafią leczyć, zmalała. Z zagrożeniami internetowymi poradziła sobie bardzo niewielka część antywirusów testowanych w 2012 roku.
Skład liderów pod względem zdolności leczenia infekcji prawie się nie zmienił: w ostatnich latach na pierwszym miejscu jest antywirus Kaspersky, Avast i Dr.Web, w czołówce jest także Bitdefender. Trudna sytuacja panuje w przypadku szyfratorów i trojanów-żądających okupu: po przedostaniu się do systemu wykraczają poza ustalone granice. Standardowe antywirusy nie są w stanie z nimi walczyć — potrzebne są specjalne narzędzia, kody, środki odzyskiwania, klucze szyfrowania i odblokowania, ale nawet one nie dają żadnej gwarancji.
Dlaczego przestano zwracać uwagę na leczenie?
Konkretnej odpowiedzi nie ma. Niektóre firmy antywirusowe tłumaczą się istnieniem specjalnych, mało znanych narzędzi do leczenia, inne oferują klientom płatną usługę leczenia. Niestety „bezzębne” antywirusy stały się normą dla ogromnej branży antywirusowej. Przepuszczenie szkodliwego programu w obecnych warunkach oznacza poważne problemy z przywróceniem systemu zwykłymi środkami: nadzieja pozostaje tylko w ręcznym usuwaniu lub specjalnych narzędziach.
Czy bezpłatne wersje najlepszych antywirusów zapewniają niezawodną ochronę?
Trzeba pamiętać jedną prawdę: „Darmowy ser bywa tylko w pułapce na myszy”.
Czy naprawdę uważacie, że w firmie tworzącej oprogramowanie antywirusowe nie wiedzą o bezpłatnym użytkowaniu swoich programów? Korzystanie z takich wersji prędzej czy później i tak zmusi do zapłaty za licencjonowany antywirus albo do wykupienia antywirusa w subskrypcji — domyślnie nie są one w stanie zapewnić niezawodnej ochrony domowego komputera.
Materiał z 2013 roku z archiwum sgt.com.ua. Przenieśliśmy go bez zmian — część szczegółów technicznych od tego czasu się zmieniła.